ChatGPT va Claude'ga test-keys, checklist va bug-report yozdirish. Va eng muhimi โ AI javobini qanday tekshirish kerak.
2026-yilda intervyuda deyarli har doim so'raladigan savol: "Ishingizda AI'dan foydalanasizmi? Qanday?"
Ikkita yomon javob bor. Birinchisi: "Yo'q, men o'zim yozaman" โ bu tezlikni yo'qotish. Ikkinchisi: "Ha, ChatGPT'ga aytaman, u test-keys yozib beradi" โ bu javobgarlikni yo'qotish.
To'g'ri javob uchinchisi: "AI'ni qoralama yozuvchi sifatida ishlataman, natijasini o'zim tekshiraman va to'ldiraman." Bu dars aynan shu haqda.
Prompt โ AI'ga beriladigan topshiriq matni. Prompt qanchalik aniq bo'lsa, javob shunchalik foydali bo'ladi.
Prompt engineering โ kerakli natijani olish uchun promptni to'g'ri qurish ko'nikmasi.
Hallucination โ AI'ning ishonch bilan o'ylab topilgan, real bo'lmagan ma'lumot berishi. QA uchun eng xavfli hodisa.
Bir xil AI, bir xil vazifa โ lekin natija butunlay boshqacha. Farq faqat promptda.
AI sizning mahsulotingizni bilmaydi. Kontekstni siz berasiz. Qancha kontekst bersangiz โ shuncha foydali javob olasiz.
Har bir yaxshi QA prompti shu 5 ta bo'lakdan iborat. Yodlab oling โ bu shablon barcha vazifalarga ishlaydi.
Rol berilsa, AI javob darajasini o'zgartiradi. "Senior QA" va "yordamchi" butunlay boshqa javob beradi.
Sen 5 yillik tajribaga ega Senior QA muhandisisan. Fintech sohasida ishlagansan.Eng muhim qism. Biznes qoidalar, cheklovlar, foydalanuvchi turlari, platforma. AI buni hech qayerdan bilmaydi.
Mahsulot: P2P pul o'tkazish. Limit: kuniga 10 mln so'm. Faqat verifikatsiyadan o'tgan foydalanuvchilar. Komissiya 1%."Test qil" emas โ "test-keys yoz", "checklist tuz", "bug-report shakllantir". Fe'l aniq bo'lsin.
Vazifa: pul o'tkazish oqimi uchun test-keys yoz.Formatni aytmasangiz, AI o'zi tanlaydi va siz uni TestRail'ga ko'chira olmaysiz.
Format: Markdown jadval โ ID, Sarlavha, Talab, Qadamlar, Kutilgan natija, Prioritet.Bu qism javob sifatini eng ko'p oshiradi. Miqdor, majburiy turlar va "o'ylab topma" ko'rsatmasi.
Kamida 8 ta salbiy keys bo'lsin. Faqat men bergan ma'lumotdan foydalan โ taxmin qilma. Noaniq joyni "ANIQLASHTIRISH KERAK" deb belgila."Faqat men bergan ma'lumotdan foydalan. Bilmagan narsangni o'ylab topma โ o'rniga savol ber."
Bu bitta jumla hallucination'ni sezilarli kamaytiradi. Har bir promptingizga qo'shing.
Maydonlarni o'z loyihangizga moslab to'ldiring โ tayyor promptni nusxalab oling:
Nusxalang, kontekstni o'zingiznikiga almashtiring va ishlating. Har bir prompt kursdagi tegishli darsga bog'langan.
Birinchi javob โ bu qoralama. AI o'z ishini tanqid qilishda o'z ishini yozishdan ko'ra ancha yaxshi. Ikki qadamli usul bir qadamlidan sezilarli kuchli natija beradi.
Bu darsning eng muhim bo'limi. Mahsulotingiz skrinshotini AI'ga yuborsangiz, u chiroyli checklist yozadi โ lekin u faqat piksellarni ko'radi.
Skrinshot โ bu bir soniyalik surat. Unda backend yo'q, baza yo'q, tarmoq yo'q, vaqt yo'q. AI shu suratdan kelib chiqib yozadi va qolgan hammasini taxmin qiladi.
| Nimani tekshirish kerak | Skrinshotdan | Nega |
|---|---|---|
| Tugma matni, rangi, joylashuvi | โ Ko'radi | Ekranda ko'rinadi |
| Matndagi imlo xatolari | โ Ko'radi | Matn o'qiladi |
| Rang kontrasti (ochiqlik) | โ Ko'radi | Ranglar o'lchanadi |
| Bo'sh forma yuborilsa nima bo'ladi | โ Ko'rmaydi | Server javobi suratda yo'q |
| Promo-kod to'g'ri hisoblanadimi | โ Ko'rmaydi | Biznes mantiq yashirin |
| Muddati o'tgan karta rad etiladimi | โ Ko'rmaydi | Validatsiya backendda |
| Boshqa foydalanuvchi ma'lumotiga kirish | โ Ko'rmaydi | Ruxsatlar ko'rinmaydi |
| SQL injection ishlaydimi | โ Ko'rmaydi | Kirish maydoni tashqi ko'rinishda oddiy |
| Internet uzilsa ma'lumot yo'qoladimi | โ Ko'rmaydi | Vaqt va tarmoq suratda yo'q |
| Ikki foydalanuvchi bir vaqtda tahrirlasa | โ Ko'rmaydi | Bir nechta sessiya ko'rinmaydi |
AI'ning checklisti to'liq ko'rinadi. 25 punkt, chiroyli guruhlangan, professional tilda. Yangi QA uni ko'chirib oladi va "qamrov tayyor" deb hisoblaydi.
Natijada eng jiddiy buglar โ ruxsatlar, to'lov mantiqi, ma'lumot yo'qolishi โ umuman tekshirilmay qoladi. Bu AI'siz ishlashdan ham yomonroq, chunki soxta ishonch paydo bo'ladi.
AI checklisti โ boshlanish nuqtasi, tugash nuqtasi emas. Uni olgach birinchi savolingiz: "Bu ro'yxatda nima yo'q?"
1-qadam: Holatni bosing. 2-qadam: AI uni skrinshotdan aniqlay oladimi โ tanlang.
' OR 1=1 -- yozilsa tizimga kiradiSizga yangi "Sovg'a sertifikati" funksiyasi keldi. Ertaga ertalab release. Qo'lingizda 1 soat bor.
Requirements hujjati bor, lekin qisqa. Funksiya: foydalanuvchi sertifikat sotib oladi, kod oladi, buyurtmada ishlatadi. Sertifikat 1 yil amal qiladi, qisman ishlatish mumkin.
Nima qilasiz?
Nazariya tugadi. Endi yopiq halqa: AI checklist yozadi โ siz uni real buglar bilan solishtirasiz โ farqni o'z ko'zingiz bilan ko'rasiz.
Ko'p o'quvchilarda natija shunday bo'ladi: AI 20-25 punkt yozadi va ularning ko'pi tashqi ko'rinish haqida. Jiddiy buglar โ SQL injection, muddati o'tgan karta, promo-kod mantiqi, savat summasi โ ro'yxatda umuman bo'lmaydi. Aynan shu farq sizni AI'dan ajratib turadi.
Bu mashqni hujjatlashtiring: AI checklisti, sizning qo'shimchalaringiz, topilgan buglar. Intervyuda "AI'dan qanday foydalanasiz?" savoliga bu eng kuchli javob bo'ladi.
2026-yilda bu savollar deyarli har bir QA intervyusida uchraydi. 6 ta professional javob.
๐ก Har savol ustiga bosing โ javobni ko'rasiz.
Javob: "Ha, lekin qoralama yozuvchi sifatida. Men AI'ga requirements'ni beraman, u test-keys qoralamasini yozadi โ bu menga 30-40 daqiqa tejaydi."
Davomi (eng muhim qismi): "Keyin men har bir keysni mahsulot bilan solishtiraman. AI biznes mantiqni bilmaydi, shuning uchun ruxsatlar, hisoblash va ma'lumot holati bo'yicha keyslarni o'zim qo'shaman."
Nega bu yaxshi javob: siz tezlikni ham, javobgarlikni ham ko'rsatasiz. Intervyu oluvchi aynan shu muvozanatni izlaydi.
Javob: "AI test yozishni tezlashtiradi, lekin QA ishining asosini almashtira olmaydi."
Pro javob: "AI'dan foydalanmaydigan QA'ni AI'dan foydalanadigan QA almashtiradi. Ya'ni raqobat AI bilan emas, ko'nikma bilan."
Javob: "Hallucination โ AI'ning real bo'lmagan narsani ishonch bilan yozib yuborishi."
QA'dagi misol: "AI menga 'Parolni tiklash tugmasi ishlashini tekshir' degan keys yozdi. Lekin bizning ilovada bunday tugma umuman yo'q โ u odatiy loginga qarab taxmin qilgan edi."
Qanday oldini olaman:
Javob: "Men 5 qismli tuzilishdan foydalanaman:"
Pro qo'shimcha: "Eng ko'p natija beradigan qism โ Kontekst. AI mahsulotni bilmaydi, shuning uchun biznes qoidalarni batafsil yozaman."
Javob: "Ikki bosqichli usul ishlataman."
Doim qo'shaman: ruxsatlar va rollar, ma'lumot holati, bir vaqtda bir nechta foydalanuvchi, tarmoq uzilishi. AI bularni deyarli hech qachon o'zi qo'shmaydi.
Javob: "Bu kompaniya siyosatiga bog'liq va men buni doim oldindan aniqlab olaman."
Hech qachon yubormayman:
Qanday ishlayman: "Requirements'ni yuborishdan oldin ma'lumotni anonimlashtiraman โ real ismlar o'rniga 'Foydalanuvchi A', real summalar o'rniga shartli raqamlar. Kompaniyada korporativ AI hisobi bo'lsa, faqat shuni ishlataman."
Bu javob intervyuda juda kuchli taassurot qoldiradi โ ko'p nomzodlar bu haqda o'ylamaydi ham.
Bu darsdan eslab qolishingiz kerak bo'lgan eng muhim g'oyalar