0%
13-dars

Test Case texnikalari — chuqur

Equivalence va Boundary Value chuqur. Decision Table amaliy. Pairwise eslatma. Sodda misollar bilan, bosqichma-bosqich.

90 daqiqa
Amaliy texnikalar
5 ta interaktiv topshiriq
Kirish

Nega texnikalar muhim?

12-darsda 4 ta texnikani tanishtirgan edik. Endi chuqur o'rganamiz — chunki bu sizning kundalik ishingiz uchun zarur.

Tasavvur qiling: PO sizga vazifa berdi — "Ro'yxatdan o'tish formasini test qiling". Siz qancha test case yozasiz? 1000 ta? 100 ta? 10 ta?

To'g'ri javob — texnikalardan foydalanish. Ular bilan siz eng kam test bilan eng ko'p coverage ga erishasiz. Bu darsdan keyin siz aniq biluvchi bo'lasiz.

💡 Oddiy misol
Sho'rva tatib ko'rish
Onangiz katta qozonda sho'rva pishirayapti. Mazasini bilish uchun butun qozonni ichish kerakmi? Yo'q — bitta qoshiq yetadi! Texnikalar ham xuddi shunday — har "guruh"dan bir-ikkita test bilan butun tizim sifati aniqlanadi.
1-qism — chuqur

Equivalence Partitioning

Eslatma

Equivalence Partitioning — ma'lumotlarni guruhlarga bo'lish va har guruhdan 1 ta qiymat bilan test qilish.

Asosiy g'oya: Bir guruhdagi ma'lumotlar bir xil natija beradi.

Vizual: yosh maydoni (18-65)

Yosh maydoniga kiritiladigan barcha qiymatlar:
Yosh (<18)
To'g'ri (18-65)
Katta (>65)
0 17 18 65 66 120
❌
1 ta sinash:
15
✅
1 ta sinash:
30
❌
1 ta sinash:
70

Valid va Invalid bo'limlar

Har masaladan kamida 2 turdagi guruh bo'ladi:

Murakkabroq misol: Email maydoni

Talab: "Email format name@domain.com ko'rinishida bo'lishi kerak"

Bo'limlar:

  • ✅ Valid: test@uzum.uz
  • ❌ Invalid (@ yo'q): testuzum.uz
  • ❌ Invalid (domen yo'q): test@
  • ❌ Invalid (.com yo'q): test@uzum
  • ❌ Invalid (bo'sh): [empty]

Natija: 5 ta guruh = 5 ta test case (faqat har biridan 1 ta misol bilan).

Qachon ishlatiladi?

Qoida

Har bir Valid va Invalid bo'limdan kamida 1 ta qiymat bilan test qiling. 100 ta o'rniga 5-7 ta yetadi.

2-qism — chuqur

Boundary Value Analysis

Eslatma

Boundary Value Analysis — chegara qiymatlarini alohida sinash. 80% bug aynan chegaralarda topiladi!

Asosiy g'oya: Dasturchilar tez-tez > va >= ni adashtirishadi.

2-point va 3-point usullari

📍 2-point usuli (oddiy)

Har chegara uchun 2 ta qiymat: chegara va undan oldin/keyin.

Yosh: 18-65 oralig'i (2-point usuli)
17
18
...
30
...
65
66
Invalid
Chegara
Valid
4 ta test: 17 (oldin), 18 (chegara), 65 (chegara), 66 (keyin)

📍 3-point usuli (chuqurroq)

Har chegara uchun 3 ta qiymat: chegaradan oldin, chegara, chegaradan keyin.

Yosh: 18-65 oralig'i (3-point usuli)
17
18
19
...
64
65
66
6 ta test: 17, 18, 19, 64, 65, 66 — eng aniq!

Off-by-one xato — eng mashhur bug

Real misol: Parol uzunligi

Talab: Parol 8 dan 20 belgi orasida bo'lishi kerak

Dasturchi yozdi: if (parol.length > 8)

Lekin to'g'risi: if (parol.length >= 8)

Bug: 8 belgili parol qabul qilinmaydi! Off-by-one xato. Boundary Value testi shu bugni topadi.

Test Case'lar jadvali (Login formasi)

ID Tavsif Kiritilgan Natija
TC-001 Parol chegaradan kichik 1234567 (7) ❌ Xato
TC-002 Parol pastki chegara 12345678 (8) ✅ Qabul
TC-003 Parol o'rta qiymat password (8) ✅ Qabul
TC-004 Parol yuqori chegara 20 belgi parol ✅ Qabul
TC-005 Parol chegaradan katta 21 belgi parol ❌ Xato
Pro maslahat

Equivalence + Boundary birga ishlatiladi. Equivalence — guruhlar uchun, Boundary — chegaralar uchun. Bu kombinatsiya — eng samarali test strategiyasi!

🛠 Amaliy mashq

Boundary Value bilan Test Case yarating

Vazifa: TestShop'da promo kod 6-12 belgili bo'lishi kerak. Sizning Boundary Value test case'ingiz qaysi?

✅ Sizning Test Case'ingiz
3-qism — oraliq

Decision Table — amaliy

Eslatma

Decision Table — bir nechta shartlar birlashganda har xil natijalar bo'lganda ishlatiladi.

Asosiy g'oya: Murakkab logikani jadval ko'rinishida aniq ko'rsatish.

Qanday yaratiladi? — 4 qadam

1
Shartlarni aniqlang
Sayt qachon X qiladi? Hamma qaror shartlarini ro'yxatga oling. Misol: VIP foydalanuvchi, savatda 5+ mahsulot, promo kod ishlatilgan.
2
Kombinatsiyalarni hisoblang
Har shart uchun Ha/Yo'q (2 holat). Agar 3 shart bor bo'lsa: 2 × 2 × 2 = 8 kombinatsiya. Har biri alohida test.
3
Jadval tuzing
Har ustun = bir kombinatsiya. Har qator = bitta shart yoki natija. Ha/Yo'q yoki ✅/❌ belgilarini ishlating.
4
Test case'larga aylantiring
Har ustun = 1 ta test case. Misol: TC-001 = "VIP + 5+ mahsulot + promo kod" → 25% chegirma.

Real misol: TestShop chegirma logikasi

Shartlar: VIP 5+ mahsulot Promo kod
Shart / Natija TC1 TC2 TC3 TC4 TC5 TC6 TC7 TC8
VIP Ha Ha Ha Ha Yo'q Yo'q Yo'q Yo'q
5+ mahsulot Ha Ha Yo'q Yo'q Ha Ha Yo'q Yo'q
Promo kod Ha Yo'q Ha Yo'q Ha Yo'q Ha Yo'q
Chegirma 25% 15% 20% 10% 15% 5% 10% 0%
💡 Tushuntirish: 3 shart × 2 holat = 8 ta test case. Har biri bitta kombinatsiyani sinaydi. Bu jadval bilan biror holat o'tkazib yuborilmaydi — Murakkab biznes logikasini sinash uchun ideal!
Qachon ishlatiladi?

Decision Table — biznes qoidalari murakkab bo'lganda. To'lov tizimlari, chegirma logikasi, foydalanuvchi ruxsatlari uchun.

4-qism — qisqacha

Pairwise Testing (eslatma)

Asosiy atama

Pairwise Testing — ko'p variantli kombinatsiyalarni aqilli kamaytirish texnikasi. Senior darajasi.

Asosiy g'oya: Bug'larning aksariyati 2 parametrning kombinatsiyasidan kelib chiqadi, hammasi emas.

Sodda misol

Vaziyat: 4 ta brauzer × 3 ta OS × 2 ta til = 24 ta kombinatsiya

To'liq test: 24 ta test case

Pairwise Testing: faqat 12 ta test case — lekin har 2 parametr juftligi qoplanadi

Natija: 50% kam test, lekin 95%+ bug topish darajasi.

Junior uchun

Hozir bu texnikani amalda ishlatish shart emas. Faqat atamani biling — intervyuda so'ralsa: "Ko'p variantli testlarni aqlli kamaytirish texnikasi" deb ayta olasiz. Maxsus asboblar bor: PICT, Hexawise.

🎯 Bog'lang

Texnika va misolni bog'lang

Har misol qaysi texnika bilan bog'liq?

Misol

Yosh: 15, 30, 70 (3 ta guruh)
Parol: 7, 8, 20, 21 belgi
VIP + Promo + 5+ mahsulot = 8 holat
12 brauzer × 5 OS = 12 ta test (60 emas)
Email format: 1 ta valid + 4 ta invalid

Texnika

Decision Table
Equivalence Partitioning
Pairwise Testing
Boundary Value Analysis
Equivalence Partitioning
0 / 5 juft topildi
🎯 Tartibga qo'ying

Test Case ni texnika bilan bog'lang

1-qadam: Pastdagi test case'ni bosing. 2-qadam: Mos texnikani tanlang.

👆 Endi to'g'ri texnikani tanlang
📊 Equivalence
Test case'ni qo'ying
📍 Boundary
Test case'ni qo'ying
📋 Decision Table
Test case'ni qo'ying
🔀 Pairwise
Test case'ni qo'ying
Yosh: 17, 18, 65, 66 sinash
Email: 5 turdagi format sinash
3 brauzer × 4 OS dan kam test bilan
VIP + Hudud + Mahsulot turi → narx
0 / 4 to'g'ri
🎯 Classifier

Bug qaysi texnika orqali topildi?

1-qadam: Bug holatini bosing. 2-qadam: Qaysi texnika topganini tanlang.

👆 Endi pastdagi texnika tugmalaridan birini tanlang
Parol 8 belgili — qabul qilinmadi (lekin 9 belgili qabul qilinadi)
Off-by-one xato chegarada.
Email test@uzum formatida — qabul qilindi
Invalid format guruhi to'g'ri ishlamayapti.
VIP + 10+ mahsulot bo'lsa chegirma 30% emas, 25% beriladi
Murakkab shartlar kombinatsiyasida xato.
Yosh 17 — qabul qilindi (talab: 18+)
Chegara qiymatida xato.
Telefon raqami harflar bilan — sayt qabul qildi
Invalid guruh tekshirilmagan.
📊
Equivalence
📍
Boundary
📋
Decision
0 / 5 to'g'ri
🎬 Haqiqiy stsenariy
Click yangi vazifa

Dushanba, 10:00. Click jamoasidan PO sizga keldi. "Yangi feature: Pul o'tkazish limiti".

Talablar:

  • Bir martalik o'tkazma: 1,000 - 50,000,000 so'm
  • Kunlik limit: 100,000,000 so'm
  • Oylik limit: 500,000,000 so'm

Sizdagi vaqt: 1 soat. Qaysi texnika bilan boshlaysiz?

Eng samarali yondashuv qaysi?
⚡ Tezkor tekshiruv
Login formada parol 8-20 belgi bo'lishi kerak. Boundary Value 2-point usuli bilan necha test kerak?
🎯 Amaliyot vaqti

TestShop'da texnikalarni qo'llang

Endi nazariyani amaliyotda sinab ko'ramiz. 3 ta vazifa — har biri boshqa texnika.

🛒

TestShop — Texnikalar amaliyoti

Real loyihada ishlatadigan ko'nikmalarni rivojlantiring.

🚀 TestShop'ga o'tish

Sizning 3 ta vazifangiz:

1
Equivalence Partitioning: Email maydoni
TestShop register sahifasidagi email maydoni uchun 5-7 ta guruh aniqlang (valid + invalid). Har biri uchun 1 ta test case yozing (Google Sheets).
2
Boundary Value: Parol uzunligi
TestShop'da parol 6-20 belgi orasida bo'lishi kerak. 2-point usuli bilan 4 ta test case yozing: 5, 6, 20, 21 belgi.
3
Decision Table: Yetkazib berish narxi
TestShop yetkazib berish: Toshkent ichida (ha/yo'q) + Buyurtma 100k+ (ha/yo'q) + VIP foydalanuvchi (ha/yo'q) → 8 ta kombinatsiya. Decision Table tuzing.
💡 Portfolio uchun

Bu 3 ta vazifa Middle QA darajasi. Intervyu'da: "Men Equivalence va Boundary Value qo'llayman, Decision Table tuza olaman" — deb ayta olasiz. Bu Junior'lar orasida juda kam ko'nikma.

Intervyuga tayyorlov

Intervyu savollari

Test Design Texnikalari — har Middle QA intervyusining asosiy mavzusi. 7 ta professional javob.

💡 Har savol ustiga bosing — professional javobni ko'rasiz.

Q1 Equivalence Partitioning va Boundary Value Analysis qanday ishlatiladi? +

Javob: "Bu ikkala texnika birga ishlatiladi — ular bir-birini to'ldiradi:"

  • Equivalence Partitioning — ma'lumotlarni guruhlarga bo'lish (valid/invalid). Har guruhdan 1 ta misol bilan test.
  • Boundary Value Analysis — chegara qiymatlarini alohida sinash. Eng ko'p bug aynan chegaralarda.

Misol: Yosh 18-65 oralig'i

  • EP: 15 (yosh), 30 (to'g'ri), 70 (katta) — 3 guruh
  • BV: 17, 18, 65, 66 — chegara qiymatlari

Pro javob: "Men har formada ikkala texnikani ishlataman. EP — guruhlar uchun, BV — chegaralar uchun. 5-8 ta test case bilan to'liq coverage."

Q2 Off-by-one xato nima va qanday topiladi? +

Javob: "Off-by-one xato — dasturchining 1 ta qiymat farq qiluvchi xatosi. Eng mashhur bug turi."

Sabablari:

  • > va >= ni adashtirish
  • < va <= ni almashtirish
  • Loop'da chegarani noto'g'ri yozish

Misol: "Parol 8+ belgi" talabida dasturchi length > 8 yozsa — 8 belgili parol qabul qilinmaydi (lekin 9 qabul qilinadi).

Qanday topiladi? Boundary Value Analysis bilan. 2-point yoki 3-point usul.

Q3 2-point va 3-point Boundary Value farqi? +

Javob:

  • 2-point: har chegara uchun 2 ta qiymat (chegara va undan oldin/keyin). Tezroq.
  • 3-point: har chegara uchun 3 ta qiymat (oldin, chegara, keyin). Aniqroq.

Misol: Yosh 18-65

  • 2-point: 17, 18, 65, 66 (4 ta test)
  • 3-point: 17, 18, 19, 64, 65, 66 (6 ta test)

Qachon qaysi biri? Junior odatda 2-point ishlatadi (tez). Senior 3-point ishlatadi (aniq). Critical loyihalarda — har doim 3-point.

Q4 Decision Table qachon ishlatiladi va qanday tuziladi? +

Javob: "Decision Table — bir nechta shartlar birlashganda, har xil natija bo'lganda ishlatiladi."

Qachon kerak?

  • Chegirma qoidalari (VIP + summa + promo)
  • Foydalanuvchi ruxsatlari (admin/oddiy/mehmon)
  • Pul o'tkazish (valyuta + summa + foydalanuvchi turi)

4 qadam:

  • 1. Shartlarni aniqlash
  • 2. Kombinatsiyalarni hisoblash (2 shart = 4 holat, 3 shart = 8 holat)
  • 3. Jadval tuzish
  • 4. Test case'larga aylantirish

Afzallik: Hech bir holat o'tkazib yuborilmaydi.

Q5 Login formasi uchun qancha test case yozasiz va nima uchun? +

Javob: "Texnikalar bilan 12-15 ta test case yetadi. Mana qanday:"

Email maydoni (Equivalence):

  • Valid: test@uzum.uz
  • Invalid: format yo'q (test)
  • Invalid: @ yo'q (testuzum.uz)
  • Invalid: bo'sh maydon

Parol maydoni (Boundary 2-point):

  • 7 belgi (xato)
  • 8 belgi (chegara)
  • 20 belgi (chegara)
  • 21 belgi (xato)

Bloklash logikasi (Decision Table): 3 marta xato → blok

Pro javob: "100 ta test yozish vaqt isrofi. Texnikalar bilan 12-15 ta yetadi va to'liq coverage."

Q6 Pairwise Testing nima? +

Javob: "Pairwise Testing — ko'p variantli kombinatsiyalarni aqlli kamaytirish texnikasi."

Asosiy g'oya: Bug'larning aksariyati 2 parametrning kombinatsiyasidan kelib chiqadi, hammasi emas. Demak — har 2 parametr juftligi qoplansa yetadi.

Misol: 4 brauzer × 3 OS × 2 til = 24 kombinatsiya

  • To'liq test: 24 ta test case
  • Pairwise: 12 ta test case (50% kam, lekin 95%+ bug topish)

Asboblar: PICT (Microsoft), Hexawise.

Junior darajasi: "Hozir amalda ishlatmayman, lekin atamani bilaman. Bu Senior darajasidagi texnika."

Q7 Qaysi texnikani qaysi vaziyatda tanlaysiz? +

Javob:

  • Equivalence Partitioning — ma'lumot guruhlarga bo'linsa (email format, telefon format, valyuta turi)
  • Boundary Value Analysis — sonli oraliq bo'lsa (yosh, parol uzunligi, summa)
  • Decision Table — bir nechta shartlar birga ishlasa (chegirma qoidalari, ruxsatlar)
  • State Transition — tizim turli holatlardan o'tsa (buyurtma statusi)
  • Pairwise — ko'p variantli kombinatsiyalar (brauzer × OS × til)

Pro javob: "Odatda 2-3 ta texnikani birga ishlataman. EP + BV — har formada. DT — biznes logikasida. Bu kombinatsiya — eng samarali."

Yakuniy

3 ta asosiy fikr

Bu darsdan eslab qolishingiz kerak bo'lgan eng muhim g'oyalar

01
EP + BV birga
Equivalence guruhlar uchun, Boundary chegaralar uchun. Birga - eng samarali strategiya.
02
Off-by-one xato
Eng mashhur bug — 1 ta qiymat farq. Boundary Value bilan 95% holatda topiladi.
03
Decision Table — biznes logikasi
Murakkab shartlar birlashganda - jadval tuzing. Hech bir holat o'tkazib yuborilmaydi.
← Oldingi dars
12-dars · Test Analysis va Design
Keyingi dars →
14-dars · Test Plan tuzish
🏆 Darsni muvaffaqiyatli tugatdingiz!