21-dars: Automation Strategiyasi

Kirish

Muammo: tartibsiz testlar

19 va 20-darslarda Selenium va Playwright o'rgandik. Bitta skript yozish oson. Lekin 50 ta test bo'lganda nima bo'ladi?

Tasavvur qiling: Login tugmasi IDsi o'zgardi. Sizda 50 ta test fayl bor, hammasida find_element(By.ID, "old-login") yozilgan. 50 ta joyda o'zgartirish kerak! Bu — tartibsiz testlarning muammosi.

💡 Uy analogi

Tartibli uy vs tartibsiz uy

Tartibsiz uyda kiyimlar hamma joyda. Bir kiyim izlash — 10 daqiqa. Tartibli uyda — har narsa o'z joyida, 10 sekund. Automation ham xuddi shunday: kod tartibli bo'lsa — o'zgartirish oson, topish oson.

Yechim: Strategiya

Bu darsda 3 ta asosiy tushuncha o'rganamiz:

Page Object Model (POM)

Har sahifa uchun alohida "papka". Login tugmasi o'zgarsа — faqat 1 joyda o'zgartirasiz.

Pytest Framework

Testlarni tartibli yozish va ishga tushirish uchun asbob. Terminal'dan barcha testlar bir buyruqda.

Loyiha Strukturasi

Fayllarni qayerda saqlash — pages/, tests/, conftest.py. Har narsa o'z joyida.

1-qism

Page Object Model (POM)

POM — eng mashhur automation pattern. Google'dan tortib barcha katta kompaniyalar foydalanadi.

POM nima?

Page Object Model — har bir sahifa uchun alohida Python class. Sayt elementlari (locatorlar) va ular bilan ishlash metodlari shu classdа yig'iladi.

Oddiy qilib: LoginPage degan class — login sahifasining hamma narsasini biladi. Test fayllar bu classni ishlatadi, lekin locatorlarni bilmaydi.

POM'siz (muammo)

❌ Yomon
# test_login.py
driver.find_element(By.ID, "email").send_keys("test@test.com")
driver.find_element(By.ID, "password").send_keys("123")
driver.find_element(By.ID, "login-btn").click()

# test_checkout.py — xuddi shu locatorlar qayta!
driver.find_element(By.ID, "email").send_keys("buyer@test.com")
driver.find_element(By.ID, "password").send_keys("456")
driver.find_element(By.ID, "login-btn").click()

# "login-btn" → "btn-login" o'zgarse: 20 ta faylda o'zgartiramiz!

POM bilan (yechim)

✅ Yaxshi
# pages/login_page.py — LoginPage class
class LoginPage:
    def __init__(self, page):
        self.page = page

    def login(self, email, password):
        self.page.fill("#email", email)
        self.page.fill("#password", password)
        self.page.click("#login-btn")

# test_login.py — faqat 1 qator!
LoginPage(page).login("test@test.com", "123")

# "login-btn" o'zgarse: FAQAT login_page.py da o'zgartiramiz!

POM afzalliklari

O'zgartirish oson — locator 1 joyda, 50 ta testni emas
O'qish oson — LoginPage.login() — nima qilayotgani aniq
Qayta ishlatish — login logikasi har qaysi testda tayyor
Jamoa bilan ishlash — har developer o'z sahifasini yozadi

Asosiy qoida

1 sahifa = 1 class. LoginPage, ProductPage, CartPage, CheckoutPage. Test fayllar faqat bu classlarni chaqiradi, locatorlarni bilmaydi.

🔄 Before / After

POM'siz vs POM bilan — farqni ko'ring

Bir xil vazifa — 2 xil yondashuv. Qaysi biri yaxshiroq ekanini o'zingiz baholang:

❌ POM'siz (10 ta test faylda)

driver.find_element(
  By.ID, "login-btn"
).click()

10 ta faylda xuddi shu kod takrorlanmoqda. "login-btn" o'zgarse — 10 ta faylda qidirasan!

✅ POM bilan (1 joyda)

LoginPage(page).login(
  email, password
)

"login-btn" o'zgarse — faqat LoginPage classida 1 qator o'zgartirish. Hammasi tayyor!

❌ POM'siz (test faylda)

driver.find_element(
  By.CLASS_NAME, "add-cart"
).click()
driver.find_element(
  By.ID, "cart-count"
).text

Locatorlar test faylida. Sayt o'zgarsa — hamma test fayllarni tekshirish kerak.

✅ POM bilan

product = ProductPage(page)
product.add_to_cart()
count = product.get_cart_count()

Locatorlar ProductPage classida. Test kodi toza va tushunarli.

❌ POM'siz (5 oy keyin)

# Bu nima qilyapti?
driver.find_element(
  By.XPATH,
  "//div[@class='hdr']//a[2]"
).click()

XPath nima ekanini tushunish qiyin. 5 oy keyin o'zing ham unutasan!

✅ POM bilan

nav = NavPage(page)
nav.go_to_profile()

Metod nomi — nima qilayotgani aniq. O'qish oson, tushunish oson.

2-qism

Pytest — testlarni ishlatish

Testlarni qo'lda ishlatish — python test_login.py. Lekin 50 ta test bo'lsa? Pytest — hammasini bir buyruqda ishlatadi.

Pytest nima?

Pytest — Python'da eng mashhur test framework. Testlarni topadi, ishlatadi, natijani chiroyli ko'rsatadi.

O'rnatish: pip install pytest pytest-playwright

Pytest qoidalari (3 ta)

test_rules.py
# Qoida 1: Fayl nomi test_ bilan boshlanishi kerak
# test_login.py ✅ — login.py ❌

# Qoida 2: Funksiya nomi test_ bilan boshlanishi kerak
def test_login_success():    # ✅
    ...

def check_login():           # ❌ pytest topa olmaydi
    ...

# Qoida 3: assert bilan tekshirish
assert page.title() == "TestShop"   # ✅
assert page.is_visible("text=Welcome")  # ✅

Birinchi Pytest testi

test_login.py
from playwright.sync_api import Page

def test_login_success(page: Page):
    page.goto("https://testshop.uz/login")
    page.fill("#email", "test@uzum.uz")
    page.fill("#password", "Pass123!")
    page.click("#login-btn")
    assert page.is_visible("text=Welcome")

def test_login_wrong_password(page: Page):
    page.goto("https://testshop.uz/login")
    page.fill("#email", "test@uzum.uz")
    page.fill("#password", "XATO123")
    page.click("#login-btn")
    assert page.is_visible("text=Noto'g'ri parol")

Ishlatish — terminal

terminal
# Barcha testlarni ishlatish
pytest

# Bitta faylni
pytest test_login.py

# Natijani batafsil ko'rish
pytest -v

# Playwright bilan (brauzer ko'rinadigan)
pytest --headed

Fixture — brauzer setup

Fixture — har test oldidan bajariladigan tayyorgarlik. Masalan: brauzer ochish, login qilish.

conftest.py
import pytest
from playwright.sync_api import sync_playwright

# Bu fixture har testdan oldin brauzer ochadi
@pytest.fixture
def page():
    with sync_playwright() as p:
        browser = p.chromium.launch(headless=False)
        page = browser.new_page()
        yield page        # Test shu yerda ishlaydi
        browser.close()   # Test tugagach yopiladi

Sodda qoida

test_ bilan boshla (fayl va funksiya). assert bilan tekshir. pytest bilan ishga tushir. Shu 3 ta narsa yetarli!

3-qism

Loyiha Strukturasi

Fayllarni qayerga saqlash? Professional automation loyihasi qanday ko'rinadi?

testshop-automation/ # Loyiha papkasi │ ├── pages/ # Page Object'lar │ ├── login_page.py # LoginPage class │ ├── product_page.py # ProductPage class │ └── cart_page.py # CartPage class │ ├── tests/ # Test fayllar │ ├── test_login.py # Login testlari │ ├── test_products.py # Mahsulot testlari │ └── test_cart.py # Savat testlari │ ├── conftest.py # Fixture'lar (brauzer setup) ├── pytest.ini # Pytest sozlamalari └── requirements.txt # pip install -r requirements.txt

Har fayl nima qiladi?

pages/login_page.py — LoginPage class: locatorlar va metodlar
tests/test_login.py — Login testlari: faqat assert va LoginPage chaqiradi
conftest.py — Brauzer ochish/yopish fixture'lari
requirements.txt — selenium, playwright, pytest — boshqa kompyuterda ham o'rnatish uchun

🎯 Bog'lang

Tushuncha va ta'rifni bog'lang

Tushuncha

📄 Page Object Model

🧪 Pytest

🔧 Fixture

⚙️ conftest.py

✅ assert

Ta'rif

Har testdan oldin bajariladigan tayyorgarlik (brauzer ochish)

Har sahifa uchun alohida class — locatorlar shu yerda

Natijani tekshirish — to'g'ri bo'lmasa test muvaffaqiyatsiz

Fixture'lar saqlanadigan maxsus fayl

Test fayllarni topib, ishga tushiradigan Python framework

0 / 5 juft

🛠 Code Builder

POM + Pytest kod yarating

Sahifani tanlang — tayyor Page Object class va test ko'ring:

Sahifa

Ko'rish

🎬 Haqiqiy stsenariy

Uzum loyihasida testlar buzildi

Juma kuni, 16:00. Uzum saytida dizayn yangilandi. Barcha tugmalar ID'si o'zgardi: login-btn → btn-login-v2. Sizda 80 ta automation test bor.

POM'siz yozilgan testlar: har faylda By.ID, "login-btn" bor.
POM bilan yozilgan testlar: faqat LoginPage classida.

Hozir soat 16:00 — release 18:00 da. Qancha vaqt ketadi?

To'g'ri tahlil qaysi?

⚡ Tezkor tekshiruv

Pytest ishga tushirildi — test_search.py fayl ichidagi check_results() funksiyasi topilmadi. Sababi?

🎯 Amaliyot vaqti

POM loyiha yarating

3 ta qadam — professionallar kabi tartibli automation loyiha.

Papka strukturasini yarating

testshop-automation/ papkasi. Ichida pages/ va tests/ papkalar. conftest.py va requirements.txt fayllar.

LoginPage class yozing

pages/login_page.py — LoginPage class. login(email, password) metodi. 19 va 20-darsda yozgan locatorlarni shu yerga ko'chiring.

Pytest testlar yozing

tests/test_login.py — 3 ta test: muvaffaqiyatli login, xato parol, bo'sh maydon. pytest -v bilan ishga tushiring.

💡 Portfolio uchun OLTIN

GitHub'da POM strukturali Pytest loyiha — bu Junior'larning 95%ida yo'q! Intervyu'da: "Mana pages/, tests/, conftest.py — POM pattern bilan yozganman" — bu Middle darajasidagi ko'nikmani ko'rsatadi.

Intervyuga tayyorlov

Intervyu savollari

💡 Har savol ustiga bosing — professional javobni ko'rasiz.

Q1Page Object Model nima va nima uchun kerak?+

Javob: "POM — har sahifa uchun alohida Python class. Sahifaning locatorlari va metodlari shu classda to'planadi."

Nima uchun kerak:

O'zgartirish oson — locator 1 joyda, 50 ta testda emas
Qayta ishlatish — LoginPage.login() har yerda
O'qish oson — test kodi toza

Pro javob: "Amalda ishlatganman. Testshop loyihasida LoginPage, ProductPage, CartPage class yaratdim. Locator o'zganda — faqat 1 faylda o'zgartirdim."

Q2Pytest nima va qanday ishlatiladi?+

Javob: "Pytest — Python'da eng mashhur test framework. Test fayllarni topadi, ishlatadi, natijani ko'rsatadi."

Qoidalar:

Fayl: test_*.py yoki *_test.py
Funksiya: test_ bilan boshlanadi
Tekshirish: assert bilan

Buyruqlar: pytest — hammasi, pytest -v — batafsil, pytest --headed — Playwright bilan brauzer ko'rinadigan.

Q3Fixture nima?+

Javob: "Fixture — har testdan oldin bajariladigan tayyorgarlik. Masalan, brauzer ochish, test bazasiga ulanish, login qilish."

Misol: conftest.py'da @pytest.fixture def page(): — har test funksiyasi page parametrini oladi, brauzer tayyor holda keladi.

Afzalligi: Har test faylida brauzer ochish kodi yozilmaydi — 1 joyda yoziladi, hammaga ishlaydi.

Q4Automation loyiha strukturasi qanday bo'lishi kerak?+

Javob:

pages/ — Page Object classlar (login_page.py, product_page.py)
tests/ — test fayllar (test_login.py, test_checkout.py)
conftest.py — fixture'lar (brauzer setup)
requirements.txt — kutubxonalar ro'yxati
pytest.ini — Pytest sozlamalari

Pro javob: "Men shu strukturani ishlataman. Yangi developer loyihaga kirsa — 5 daqiqada tushunadi."

Q5Test muvaffaqiyatsiz bo'lganda nima qilasiz?+

Javob: "Test xato berganda ketma-ket tekshiraman:"

Screenshot — Playwright'da page.screenshot() — test paytida nima ko'ringanini tekshiraman
Xato matni — AssertionError qaysi qatorda ekani
Locator — element hali ham sahifada bormi? ID o'zgarganmi?
Wait — element yuklanishini kutish yetarlimikin?
Playwright Trace — qadam-baqadam videoni ko'rish

Q6Automation tajribangizni aytib bering+

Pro javob (to'liq):

"Men Python + Playwright + Pytest bilan ishlashni o'rgandim. TestShop loyihasida automation framework yaratdim:"

Framework: Playwright (Python), Pytest
Pattern: Page Object Model — LoginPage, ProductPage, CartPage
Struktura: pages/, tests/, conftest.py
Testlar: Login, mahsulot ko'rish, savatga qo'shish
GitHub: Loyiha GitHub'da, README bilan

Bu — mening birinchi POM loyiham. Hozir Selenium bilan ham ishlashni bilaman, yangi loyihada Playwright tavsiya qilaman.

Q7POM'siz testlar bilan POM'li testlar farqi?+

Javob: "Amaliy farq — locator o'zganda:"

POM'siz: #login-btn 50 ta faylda bor. O'zgansa — 50 ta faylda qidirish. 1-2 soat ish.
POM bilan: #login-btn faqat LoginPage classida. O'zgansa — 1 qator. 1 daqiqa.

Ko'rinadigan farq (test fayl):

POM'siz: driver.find_element(By.ID, "login-btn").click()
POM bilan: LoginPage(page).login(email, password)

POM bilan test kodi nima qilayotganini ko'rsatadi, qanday qilayotganini emas.

Automation Strategiyasi

Muammo: tartibsiz testlar

Yechim: Strategiya

Page Object Model (POM)

Pytest Framework

Loyiha Strukturasi

Page Object Model (POM)

POM'siz (muammo)

POM bilan (yechim)

POM afzalliklari

POM'siz vs POM bilan — farqni ko'ring

Pytest — testlarni ishlatish

Pytest qoidalari (3 ta)

Birinchi Pytest testi

Ishlatish — terminal

Fixture — brauzer setup

Loyiha Strukturasi

Har fayl nima qiladi?

Tushuncha va ta'rifni bog'lang

Tushuncha

Ta'rif

POM + Pytest kod yarating

POM loyiha yarating

Papka strukturasini yarating

LoginPage class yozing

Pytest testlar yozing

Intervyu savollari

3 ta asosiy fikr