IT dunyosiga xush kelibsiz! Bu darsda siz QA sohasiga tanishasiz, testor professionalini kimligini bilasiz va nima uchun bu kasb bugungi kunda juda mashhur ekanini tushunasiz.
Ehtimol siz hozir shunday o'ylayapsiz: "Men dasturlashni bilmayman, IT sohasiga kirmoqchiman, lekin qayerdan boshlashni bilmayman". Xavotir olmang β aynan shu dars siz uchun!
QA testing β bu IT dunyosiga kirishning eng qulay yo'llaridan biri. Chunki bu kasb boshlanishida chuqur dasturlash bilimlari talab qilmaydi. Asosiysi β diqqat, tahlil qilish qobiliyati va tafakkur.
IT (Information Technology) β inglizchadan "Axborot Texnologiyalari". Bu soha kompyuter, dastur, internet, ilovalar va raqamli tizimlar bilan shug'ullanadi.
Oddiy qilib: telefoningizdagi har bir ilova, kirib turgan saytlar, ATMlardagi dasturlar β hammasi IT mahsuloti.
Bu kursda biz sizni nol bilimdan to'liq QA testoriga aylantiramiz. Har bir atama sodda tilda tushuntiriladi, har bir tushuncha hayotiy misollar bilan beriladi.
QA (Quality Assurance) β inglizchadan "Sifat Kafolati" deb tarjima qilinadi.
Oddiy qilib: bu dasturiy mahsulot (dastur, sayt, ilova) foydalanuvchiga yetib borishdan oldin, uning sifati yaxshi ekanini ta'minlash jarayoni.
Tasavvur qiling, siz yangi telefon ilovasini yuklab oldingiz. Ochdingiz β ishladi, chiroyli ko'rindi, hamma tugmalar joyida. Demak, bu ilovada QA yaxshi bajarilgan.
Endi aksincha tasavvur qiling: ilova ochilishi bilan yopilib qoladi, tugmalar ishlamaydi, matnlar joyida emas. Bu β QA yomon bajarilganini bildiradi.
Testor (Tester) β QA ishini bajaradigan mutaxassis.
Oddiy qilib: u dastur yoki ilovani sinab ko'radi, xatoliklarni topadi va ular haqida dasturchiga xabar beradi.
Tasavvur qiling, biror kompaniya yangi onlayn-do'kon saytini yaratmoqda. Dasturchilar saytni yozdi. Lekin kimdir uni sinab ko'rishi kerak:
Shu savollarga javob topadigan odam β testor. U dastur ichida "xavfli joylarni" qidiradi.
Bug (inglizchadan "hasharot", "qo'ng'iz") β dasturdagi xatolik.
Oddiy qilib: sayt yoki ilovada biror narsa noto'g'ri ishlashi β bu bug. Masalan: tugmani bosayapsiz, lekin hech narsa bo'lmayapti. Bu bug.
Qiziqarli tarix: 1947-yilda haqiqiy qo'ng'iz kompyuter ichiga kirib, uni to'xtatib qo'ygan. O'shandan beri dasturdagi xatoni "bug" deb atashadi.
Ko'pchilik IT sohasini yangi o'rganayotganlar bu farqni tushunmaydi. Keling, oddiy qilib tushuntiraman:
Endi savol tug'iladi: "Dasturchi o'zi sinab ko'ra olmasmi? Nega alohida testor kerak?"
NASA kosmik kemasini Marsga jo'natdi. Kema 125 million dollar turgan. Lekin u Marsga yetib bormay, halok bo'ldi.
Sababi? Kichkina bug β bir dastur metrda hisoblagan, boshqasi esa futda (Amerika o'lchov birligi). Shu oddiy xatolik 125 million dollarga tushdi.
Xulosa: yaxshi testor bu xatoni oldindan topishi kerak edi.
Bir bank mobil ilovasida bug paydo bo'ldi: foydalanuvchi 1 so'm o'tkazmoqchi bo'lsa, 1000 so'm yechib olinardi (dastur 000 ni qo'shib yuborardi).
Bank bir kun ichida yuzlab mijozlarga pulini qaytarishga majbur bo'ldi. Reputatsiya pastga tushdi, mijozlar ketib qoldi.
Nega? Testor chegara qiymatlarni tekshirmagan edi (bu haqda 15-darsda ko'ramiz).
Bir O'zbekistondagi onlayn-do'kon Black Friday chegirmalarini boshladi. Sayt soatiga 10 000 odam kirishga urindi. Sayt qulab tushdi β butun kun ishlamadi.
Sababi? Testorlar saytning ko'p odamlarga bardosh berishini tekshirmagan (bu haqda 10-darsda ko'ramiz).
Natija: million so'mlab yo'qotish va mijozlarning raqobatchiga ketib qolishi.
Yaxshi yangilik: testor bo'lish uchun matematikani chuqur bilish yoki dasturlashni mukammal o'rganish kerak emas. Asosiy narsa β to'g'ri fikrlash tarzi.
Boshlanishida juda oz bilim yetarli. Vaqt o'tishi bilan o'rganasiz:
API β dasturlarning bir-biri bilan "gaplashadigan tili". Masalan: ilovangizga ob-havo ko'rsatilganda, u API orqali ob-havo serveridan ma'lumot oladi.
SQL β ma'lumotlar bazasiga savol berish tili. Masalan: "Menga 2024-yilda ro'yxatdan o'tgan barcha foydalanuvchilarni ko'rsat" kabi so'rovlar.
Bularni hozir eslab qolishingiz shart emas β keyingi darslarda batafsil o'rganamiz.
Junior (kichik) β 0-1 yil tajriba, yangi boshlagan
Middle (o'rta) β 2-4 yil tajriba, mustaqil ishlay oladi
Senior (katta) β 5+ yil tajriba, boshqalarga o'rgatadi
Lead (rahbar) β jamoani boshqaradi
Hozirda O'zbekistonda QA testorlar juda talabgor. IT Park'dagi ko'plab kompaniyalar va chet el bilan ishlovchi IT firmalar doimiy ravishda testor izlaydi. Bu sohaga kirganlar odatda ishsiz qolmaydi.
Bu 1-dars β faqat tanishuv edi. Oldinda qiziqarli bilimlar ko'p:
Ushbu darsdan eslab qolishingiz kerak bo'lgan eng muhim g'oyalar
Matnni o'qib chiqdingizmi? Endi videodarsni ko'ring β mavzularni chuqurroq tushunasiz va bilimingizni mustahkamlaysiz.